در مورد جهت داري علوم و نقش پيش زمينه هاي معرفتي در ارائه نظريات علمي، شما با كدام نظر موافقيد؟
 موثر در مقام گردآوري اطلاعات
 موثر در مقام گردآوري و داوري
 بدون تأثير

 به نظر شما فرهنگ نامه علوم اسلامي و انساني، تا چه ميزان در فرايند اسلامي كردن علوم انساني موثر است؟
 زياد (2745)
 متوسط (1481)
 كم (1859)
 
  رمانتيسم Romanticism       ديالكتيك استعلايي Dialectic Transcendental       نظريه تصويري THE PICTUER THEORY OF MEANING       جوهر substance       پست مدرنيسم       اسطوره Mythos       بافت گرايي contextualism       اروس Eros       حس دروني inner sense       پيش داوري Prejudice       پساساختارگرايي Post-structuralism       ساختارگرايي structuralism       آيت الله قاضي طباطبايي       آيت الله هاشمي رفسنجاني       ويليام اوكام William occam       شهيد آيت الله صدوقي       حزب استقلال       شهيد مصطفي خميني       انسان كامل Prefect Man       نوآگوستيني Augustinianism       سُدره (Sudrah (Sacred shirt       گناه مرگ ارزان gonah i marg arzan       هئورتات haurvatat       هميستكان hamestakan       كيومرث Kayūmart, Gayūmat, Gayōmart    
 
 
عنوان  :  مقصود شيعه از امامت ائمه
تاریخ  :  1390/12/06
منابع  :  روزنامه كيهان، شماره 19886 به تاريخ 22/12/89، صفحه 8
كلمات كليدي  :  شيعه، امامت ائمه
نوع مقاله : نشريات
موضوع مقاله : اسلامي
نویسنده: آیت الله محمد تقی مصباح یزدی
 
كلمه «امام» در اصل لغت به معنای «پیش» و «پیشوا» است، و «امامت» یعنی «پیشوایی». البته پیشوایی اختصاص به راه صحیح ندارد، و پیشوایی در مسیر گمراهی و فساد نیز ممكن است. در قرآن این گونه پیشوایان «امّه ً یدعون لی النّار » و «امّه الكفر » نامیده شده‌اند.
پس كلمه امام هنگامی كه در مورد شخصی اطلاق می‌شود، یعنی كسی كه در جلو قرار دارد و دیگران پشت سر او حركت كرده، از عمل او پیروی می‌كنند و او را مقتدای خودشان قرار می‌دهند.
اما «امامت» كه در اصطلاح شیعه به عنوان اصلی از اصول اعتقادی تلقی می‌شود، معنایی خاص و اضافه بر معنای لغوی این كلمه دارد. این كه آن معنای زاید و بیش از معنای لغوی این كلمه چیست كه باعث شده حیثیت دیگری در امامت مورد نظر شیعه لحاظ شود، احتیاج به كمی توضیح دارد كه ذیلا به آن اشاره می‌كنیم:
درباره بعضی از پیامبران(علیهم السلام) در قرآن آمده است كه خدا آنها را امام قرار داده است: و جعلنا منهم امّه ً یهدون بامرنا لمّا صبروا و كانوا بآیاتنا یوقنون. در این آیه، از بین انبیا به حضرت ابراهیم(علیه السلام) و تعدادی از انبیای بنی اسرائیل(علیهم السلام) اشاره شده است و می‌فرماید كه اینها امامان هستند و ویژگی آنها این است كه به حق هدایت می‌كنند. علت این امر را كه دارای این مقام شده‌اند دو چیز معرفی می‌كند؛ یكی: «لمّا صبروا». صبر در ارتباط با عمل است؛ یعنی آن هدفی را كه در نظر گرفتند در راه آن هدف استقامت و شكیبایی نمودند و مشكلات را تحمل كردند. عامل دوم را «یقین» ذكر می‌كند: و كانوا بآیاتنا یوقنون. البته همه مومنان باید یقین داشته باشند، ولی از تعبیرات قرآنی و روایات استفاده می‌شود كه یقین مراتبی دارد. این گروه از پیامبران مرتبه عالی یقین را داشتند. در مورد حضرت ابراهیم(علیه السلام) كه از جمله این پیامبران است، می‌خوانیم:
و اذ ابتلی ابراهیم ربّه بكل مات فاتمّهنّ قال انّی جاعلك للنّاس اماماً؛
و چون ابراهیم را پروردگارش با كلماتی بیازمود، و وی آن همه را به انجام رسانید، [خدا به او ] فرمود: «من تو را پیشوای مردم قرار دادم.»
حضرت ابراهیم(علیه السلام) بعد از نیل به مقام‌های: نبوت، رسالت و خلّت به مقام «امامت» رسید؛ و آن هنگامی بود كه امتحان‌های الهی در مورد او به حد كمال رسید و آن حضرت از همه آنها سربلند بیرون آمد. شاید امتحان‌های حضرت ابراهیم(علیه السلام) بی نظیر بوده و كسی را در تاریخ نداشته باشیم كه این چنین عجیب مورد آزمایش الهی قرار گرفته باشد. داستان در آتش انداختن حضرت بسیار عجیب است. حضرت ابراهیم(علیه السلام) در این ماجرای بسیار پر مخاطره، به احدی جز خدای متعال تكیه و توجهی نكرد. حضرت را در دریایی از آتش انداخته‌اند و در شرف سوختن است. جبرئیل(علیه السلام) به آن حضرت عرض كرد: هل لك حاجه ؛ آیا حاجتی داری؟ ابراهیم(علیه السلام) فرمود:
امّا الیك فلا و امّا الی ربّ العالمین فنعم؛
اما به تو احتیاجی ندارم، ولی به یاری پروردگار آری، نیاز دارم! این صحنه، امتحانی بسیار بزرگ بود تا معلوم شود ابراهیم(علیه السلام) در عمل تا چه حد موحّد است و به غیر خدا توجه نمی‌كند. اما بزرگ‌تر از این امتحان، داستان ذبح حضرت اسماعیل(علیه السلام) است. داستان بسیار عجیبی است. شبیه آن، داستان حضرت سیدالشهدا(علیه السلام) در كربلا و شهادت حضرت علی اكبر(علیه السلام) است كه البته از جهاتی نیز می‌توان داستان كربلا را بالاتر شمرد؛ اما این كه پدری مامور شود جوانی رعنا و رشید را با آن همه مقامات عالی، ادب، عرفان و معنویت، به دست خود سر ببرد، هیچ جا چنین چیزی را سراغ نداریم. نسبت به هیچ پیغمبر و امامی، چنین آزمایشی پیش نیامده است. حضرت ابراهیم(علیه السلام) از این امتحان سخت با كمال سربلندی و سرافرازی بیرون آمد. برای بزرگداشت این امتحان نیز خدای متعال تا روز قیامت به همه حاجیان دستور داده كه باید در ایام حج در منا قربانی كنند.
در هر صورت، بعد از همه این امتحانات سخت بود كه خدای متعال به حضرت ابراهیم(علیه السلام) فرمود: انّی جاعلك للنّاس ماماً؛ اكنون شایسته شدی كه مقام امامت به تو داده شود. امامت مقامی معنوی و بسیار عالی است كه از لحاظ درجه بندی، از مقام نبوت و رسالت بالاتر است. حضرت ابراهیم(علیه السلام) این مقام را برای ذریه اش نیز درخواست كرد، كه پاسخ آمد: لاینال عهدی الظّالمین؛ پیمان من به ستم كاران نمی‌رسد.
یعنی در میان ذریه ابراهیم(علیه السلام) كسانی به این مقام خواهند رسید، كه در زندگی خود مرتكب ظلم نشده باشند. بنابر روایات ما، منظور از این عده، ائمه اهل بیت(علیهم السلام) هستند.
مقصود شیعه از «امامت» در مورد امامان معصوم(علیهم السلام)
اكنون پرسش این است كه وقتی در مقابل مخالفان و كسانی كه معتقد به امامت نیستند، می‌گوییم یكی از اعتقادات شیعه «امامت» است آیا به این معنا نظر داریم، یا اختلاف شیعه و غیر شیعه در این بحث چیزی جز این است؟
در تفسیری بسیار ساده، مقصود ما از اصل «امامت» در اصول اعتقادی شیعه این است كه بعد از پیغمبر اكرم(صلی الله علیه وآله) دوازده امام معصوم(علیهم السلام) یكی پس از دیگری جانشینان بر حق آن حضرت(صلی الله علیه وآله) می‌باشند. بدین ترتیب این اصطلاح را می‌توان معنای سومی برای امامت تلقی كرد.
بنابراین امامت دارای معانی متعددی است و باید كاملابه این تفاوت معانی توجه داشت. اگر ما به بزرگانی نظیر بنیان گذار جمهوری اسلامی ایران، امام خمینی(قدس سره) «امام» اطلاق می‌كنیم هرگز به همان معنایی نیست كه به دوازده امام(علیهم السلام) «امام» می‌گوییم. آنچه كه شیعه درباره امامت ائمه اطهار(علیهم السلام) معتقد است معنایی خاص است. بر اساس این معنا، شیعه معتقد است آن بزرگواران كلیه مقامات پیامبر(صلی الله علیه وآله) به جز وحی و نبوت را دارا هستند، اطاعتشان بر همه امت واجب و علمشان خدادادی است و دارای مقام عصمت اند. بدین ترتیب در مورد این دوازده «امام» كه جانشینان پیامبر(صلی الله علیه وآله) هستند، سه ویژگی اساسی مطرح است: عصمت، علم خدادادی، و وجوب اطاعت امت از آنان. دو ویژگی اول از زمره امور تكوینی و ویژگی سوم امری تشریعی است؛ یعنی خدای متعال مسلمانان را به اطاعت از این دوازده امام امر كرده است.
علم و عصمت امام(علیه السلام) اختصاص به سنّ خاصی ندارد و حتی در سن كودكی نیز وجود دارد. داستان‌های متعددی درباره امامان(علیهم السلام) نقل شده كه آنان در سنین طفولیت و كودكی به پرسش‌های دقیق و مشكل علمی و فقهی پاسخ داده‌اند. برخی از امامان، نظیر امام نهم(علیه السلام) ، در كودكی به مقام امامت رسیده‌اند و بر مردم واجب بوده از آنان اطاعت كنند. البته این امر (وجوب اطاعت از فرد غیر بالغ) از احكام متعارف اسلام خارج است و در مورد افراد عادی، مسلمانان نمی‌توانند از كسی كه خود بالغ نیست و به سن تكلیف نرسیده اطاعت كنند؛ اما حساب ائمه(علیهم السلام) جدا است و بین ما و آنها علاوه بر امور تكوینی، در زمینه امور تشریعی و احكام فقهی نیز تفاوت‌هایی وجود دارد. شاید بسیاری از ما كمتر به این تفاوت توجه داریم.
در هر صورت، وجوب اطاعت از ائمه(علیهم السلام) درست مانند وجوب اطاعت از پیامبر(صلی الله علیه وآله) است. تفاوت آن بزرگواران با پیامبر(صلی الله علیه وآله) تنها در مساله نبوت و رسالت و دریافت وحی است. مقام نبوت و دریافت وحی رسالی اختصاص به پیامبر(صلی الله علیه وآله) دارد. البته امام معصوم(علیه السلام) نیز از طریق «الهام» با عالم غیب ارتباط دارد و ملائكه از این راه با امام(علیه السلام) سخن می‌گویند. در مورد تفاوت «وحی» و «الهام» و اصطلاحات مختلف این دو واژه باید به محل خود مراجعه شود و از بحث فعلی ما خارج است. هم چنین در مورد علم ائمه(علیهم السلام) مباحث مختلفی وجود دارد كه بایستی در جای خود مورد بحث و مداقه قرار گیرد.

 


0/5 - (0)
 
 
 
1398/05/29
 
 فروشگاه كتب پژوهشكده
 سايت احكام
 سايت مهندسي فرهنگي
 سايت پژوهش هاي معنوي
 سايت پژوهه تبليغ
 كنگره بين المللي علوم انساني اسلامي
 دانشگاه علامه طباطبايي
 پايگاه اطلاع رساني پژوهشكده
 دانشگاه شيخ بهايي
 دانشگاه اصفهان
 دانشگاه تربيت مدرس
 دانشكده علوم حديث
 دانشگاه تبريز
 دانشگاه باقرالعلوم(ع)
 دانشگاه گلستان
 دانشگاه تربيت معلم سبزوار
 سايت واعظون
 زندگينامه مراجع,انديشمندان و علماي شيعه
 
کتابخانه هادی
 
 فرهنگ نامه تاريخ زندگاني پيامبر اعظم (صلي الله عليه و آله و سلم)
بسم الله الرحمن الرحيم فرهنگ‎نامه‎ي تاريخ زندگاني پيامبر اعظم(ص) منشر شد در راستاي ...
 
 
 
 
Email:pajoohe_b@yahoo.com صفحه اصلی |  اخبار |  مصاحبه |  پند و اندرز |  نامه های اخلاقی |  مقالات پژوهشکده |  مقالات نشریات |  پژوهشها |  دوره های آموزشی |  فرهنگ علوم اسلامی و انسانی |  پرسش و پاسخ |  چند رسانه ای |  برای مشاهده سایت گروه فناوری اطلاعات کلیک کنید